Sos pieczarkowy ze śmietaną i tymiankiem – bez zasmażki, do mięsa
- kcal
- 174
- białko
- 6,3 g
- tłuszcze
- 12,6 g
- węglowodany
- 9,9 g
- czas
- 35 min
Wartości na 1 porcję.
Sos pieczarkowy, który smakuje grzybami, a nie mąką
Dobry sos pieczarkowy zaczyna się od przyrumienionych pieczarek, a nie od zasmażki. Kiedy grzyby smażą się na mocnym ogniu, najpierw puszczają wodę, potem ją odparowują i dopiero wtedy brązowieją – to właśnie daje głęboki, orzechowy smak. Do tego cebula, czosnek, tymianek, bulion i śmietana 18%, którą częściowo zastępuję mlekiem. Sos zagęszczam 9 g mąki rozmieszanej w zimnym mleku. Porcja 150 g to 174 kcal i 6,3 g białka.
To sam sos – do kotletów, piersi z kurczaka, kaszy, ziemniaków i makaronu. Jeśli szukasz gotowego obiadu, w którym mięso dusi się razem z sosem, zobacz kurczaka w sosie śmietanowym z pieczarkami i ryżem – tam całość jest daniem z jednej patelni.


Sos pieczarkowy ze śmietaną i tymiankiem – bez zasmażki, do mięsa
Kremowy sos z przyrumienionych pieczarek z cebulą, czosnkiem i tymiankiem, ze śmietaną 18%, zagęszczony mąką z mlekiem.
- kcal
- 174
- białko
- 6,3 g
- tłuszcze
- 12,6 g
- węglowodany
- 9,9 g
Na 1 porcję.
Razem dla 4 porcji: 696 kcal · 25,2 g białka · 50,4 g tłuszczu · 39,6 g węglowodanów
Czego użyłem
Składniki
Pieczarki
Sos
Do podania
Instrukcje
-
1
Przygotowanie – pieczarki oczyść, odetnij końcówki nóżek i pokrój w plastry 3–4 mm. Cebulę pokrój w drobną kostkę, czosnek posiekaj. Mąkę rozmieszaj dokładnie z zimnym mlekiem.
-
2
Rumienienie pieczarek – rozgrzej na dużej patelni 5 g oleju i 7 g masła. Wrzuć połowę pieczarek i smaż na mocnym ogniu 5–6 minut, mieszając rzadko, aż puszczą wodę, odparują i zbrązowieją. Przełóż na talerz i tak samo usmaż drugą partię.
-
3
Cebula – zmniejsz ogień do średniego, dodaj resztę oleju i masła, wrzuć cebulę i smaż 4–5 minut do zeszklenia. Dodaj czosnek i tymianek i smaż jeszcze 30 sekund.
-
4
Bulion – wróć pieczarki na patelnię, posól, wlej bulion i zeskrob z dna przyrumienione resztki. Gotuj 2 minuty.
-
5
Zagęszczanie – zamieszaj mleko z mąką i wlej je cienkim strumieniem do sosu, cały czas mieszając. Gotuj 2–3 minuty, aż sos zgęstnieje.
-
6
Śmietana – zmniejsz ogień, dodaj śmietanę (kwaśną najpierw wymieszaj z kilkoma łyżkami gorącego sosu) i podgrzewaj 1–2 minuty bez gwałtownego wrzenia. Dopraw solą, pieprzem i sokiem z cytryny.
-
7
Podanie – posyp natką. Jeśli sos zrobi się za gęsty, rozrzedź go łyżką mleka lub bulionu.
Notatki
Pieczarki tracą przy smażeniu ok. 40% wagi, stąd ubytek wody w tabeli wartości. Śmietana 18% i mleko 2% z typowych etykiet, bulion liczony jako domowy warzywny. Wegetariański na bulionie warzywnym. Zawiera gluten (mąka) i mleko.
Wartości odżywcze
| 1 porcja | Razem (4 porcji) | |
| Kalorie | 174 kcal | 696 kcal |
| Białko | 6,3 g | 25,2 g |
| Tłuszcze | 12,6 g | 50,4 g |
| Węglowodany | 9,9 g | 39,6 g |
| Błonnik | 1,9 g | 7,6 g |
Dlaczego warto zrobić sos pieczarkowy według tego przepisu?
- Rumienienie w dwóch turach – 500 g pieczarek smażę w dwóch partiach. Na zatłoczonej patelni grzyby duszą się we własnym soku i robią się szare i gumowate.
- Bez zasmażki – 9 g mąki rozmieszana z zimnym mlekiem zagęszcza sos bez dodatkowego tłuszczu i bez grudek.
- Śmietana zostaje – 100 g śmietany 18% na cały sos plus 125 g mleka daje kremowy, śmietanowy smak. W porcji jest jej 25 g.
- Ok. 70 kcal mniej niż w wersji na śmietance 30% – porcja ma 174 kcal zamiast ok. 230 kcal, a smak grzybów jest nawet wyraźniejszy.
- Baza do zamrażarki – usmażone pieczarki z cebulą możesz zamrozić i zrobić z nich sos w 10 minut.
Ile kalorii ma sos pieczarkowy i z czym go podać
Porcja to ok. 150 g sosu, czyli ok. 1/4 patelni: 174 kcal, 6,3 g białka, 12,6 g tłuszczu i 9,9 g węglowodanów. Cała patelnia (ok. 620 g) to 4 porcje i ok. 635 kcal. Białko daje ok. 16% energii – to dodatek, więc białko w obiedzie dostarczy mięso, ryba albo jajko.
Dla porównania: popularny przepis na sos pieczarkowy na maśle klarowanym i śmietance 30% podaje ok. 154 kcal i 3 g białka w 100 g, czyli ok. 230 kcal i 4,5 g białka w 150 g. Tutaj wychodzi ok. 70 kcal mniej w porcji, głównie dzięki śmietanie 18% z mlekiem zamiast śmietanki 30% i mniejszej ilości masła.
Sos pieczarkowy do mięsa, kaszy i makaronu
- z 60 g kaszy gryczanej (waga sucha, ok. 205 kcal) – razem ok. 365 kcal,
- z 200 g gotowanych ziemniaków (ok. 160 kcal) i kotletem mielonym z piekarnika,
- z soczystą piersią z kurczaka z piekarnika i surówką,
- z 80 g makaronu (waga sucha, ok. 285 kcal) i 6 g parmezanu – szybki obiad bez mięsa.
Więcej pomysłów na mięso, do którego ten sos pasuje, znajdziesz w zestawieniu obiadów z kaloriami i białkiem.
Meal prep: sos pieczarkowy na zapas i do zamrażarki
Sos pieczarkowy dobrze znosi odgrzewanie, więc robię od razu całą patelnię. Z mrożeniem jest jeden haczyk: śmietana i mąka po rozmrożeniu lubią się lekko rozwarstwić. Dlatego do zamrażarki odkładam same usmażone pieczarki z cebulą – tak jak w restauracji, gdzie bazę przygotowuje się na cały serwis, a sos kończy dopiero przed wydaniem.
Jak zrobić bazę na kilka obiadów
- Usmaż podwójną porcję pieczarek z cebulą, czosnkiem i tymiankiem. Połowę ostudź i zamroź płasko w woreczku.
- Z drugiej połowy dokończ sos, rozłóż do 2–4 pojemników i schłódź w ciągu 2 godzin.
- Odgrzewaj na patelni albo w mikrofali (800 W, ok. 2 minuty z przerwą na wymieszanie) z 16–32 g mleka lub wody, bo w lodówce sos gęstnieje.
- Zamrożoną bazę wrzuć prosto na patelnię, odparuj i dokończ sos bulionem, mlekiem z mąką i śmietaną – zajmie to ok. 10 minut.
Ile wytrzyma sos pieczarkowy
| Gdzie | Ile wytrzyma | Jak |
|---|---|---|
| Lodówka – gotowy sos | do 3 dni | Szczelny pojemnik, odgrzewaj raz, do gorącego. |
| Zamrażarka – pieczarki z cebulą | do 3 miesięcy | Bez śmietany i mąki, płasko w woreczku. |
| Zamrażarka – gotowy sos | do 2 miesięcy | Może się lekko rozwarstwić – po odgrzaniu energicznie wymieszaj. |
| Bez chłodzenia | do 2 godzin | Potem przełóż do lodówki. |
Tipy i triki szefa kuchni 👨🍳
- Plastry 3–4 mm – cieńsze się rozpadają, grubsze długo puszczają wodę. Pieczarki tylko przetrzyj albo szybko opłucz tuż przed krojeniem – namoczone się nie zrumienią.
- Sól pod koniec smażenia – pieczarki posolone na początku od razu puszczają sok i zaczynają się dusić. Sól dodaj, gdy są już złote.
- Mocny ogień i cierpliwość – nie mieszaj co chwilę. Daj pieczarkom 2–3 minuty bez ruszania, aż od spodu zbrązowieją.
- Mąka zawsze w zimnym płynie – wsypana prosto do gorącego sosu zrobi grudki. Rozmieszaj ją dokładnie w zimnym mleku, wlej cienkim strumieniem i od razu mieszaj.
- Śmietana na małym ogniu – po jej dodaniu sos ma tylko lekko pyrkotać. Mąka chroni go przed zwarzeniem, ale gwałtowne wrzenie i tak może go rozwarstwić.
- 4 g cytryny na koniec – odrobina kwasu podkręca smak grzybów i równoważy śmietanę.
Zamienniki i warianty
- Sos grzybowy z suszonymi grzybami – namocz 10 g suszonych borowików w 150 ml gorącej wody na 20 minut, posiekaj i dodaj do pieczarek, a przecedzoną wodę z moczenia wlej zamiast bulionu. Smak dużo głębszy, kalorie prawie bez zmian.
- Śmietanka 30% zamiast śmietany i mleka – 150 g śmietanki 30%, a mąkę rozmieszaj w części bulionu. Sos jest bardziej aksamitny, porcja ma ok. 210 kcal.
- Z koperkiem zamiast tymianku – 4 g posiekanego koperku na koniec. Wersja bardziej po polsku, świetna do ziemniaków i jajek.
- Bez glutenu – zamiast mąki pszennej 7,5 g skrobi ziemniaczanej w zimnym mleku. Sos gęstnieje szybciej, wystarczy go gotować 1 minutę.
- Bez laktozy – śmietana i mleko bez laktozy, a zamiast masła druga 14 g oleju.
- Na bulionie drobiowym – smak bardziej mięsny, ale sos przestaje być wegetariański.
- Bez śmietany – pieczarki oprószone mąką i zalane bulionem z mlekiem też dają gęsty, kremowy sos: sos pieczarkowy bez śmietany ma 150 kcal w porcji ok. 190 g i lepiej znosi mrożenie.
Najczęstsze pytania
Jak zagęścić sos pieczarkowy bez zasmażki?
Rozmieszaj 9 g mąki pszennej (albo 7,5 g skrobi ziemniaczanej) w ok. 100 ml zimnego mleka lub wody. Wlej do gotującego się sosu cienkim strumieniem, cały czas mieszając, i gotuj 2–3 minuty, aż zgęstnieje i straci posmak surowej mąki.
Dlaczego pieczarki puszczają wodę i się nie rumienią?
Bo jest ich za dużo na patelni albo ogień jest za słaby. Smaż je partiami na mocno rozgrzanym tłuszczu, nie sól na początku i nie przykrywaj patelni. Woda, która się pojawi, odparuje po kilku minutach – wtedy zaczyna się rumienienie.
Jaka śmietana do sosu pieczarkowego?
Śmietana 18% (słodka albo kwaśna) lub śmietanka 30%. Śmietanę 12% i jogurt dodawaj tylko do sosu zagęszczonego mąką i nie gotuj ich mocno, bo się zwarzą. Kwaśną śmietanę najpierw zahartuj – wymieszaj ją z kilkoma łyżkami gorącego sosu.
Do czego pasuje sos pieczarkowy?
Do kotletów schabowych i mielonych, piersi z kurczaka, polędwiczek, pulpetów, kaszy gryczanej, ziemniaków, kopytek i makaronu.
Wartości odżywcze
| Waga | kcal | Białko | Tłuszcz | Węglowodany | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 porcja | ok. 156 g | 174 | 6,3 g | 12,6 g | 9,9 g |
| Całość (4 porcje) | ok. 624 g | 696 | 25,2 g | 50,4 g | 39,6 g |
Waga surowych składników: 1007 g → po przygotowaniu ok. 624 g (ubytek wody przy obróbce ok. 38%). Białko daje 16% energii porcji.







